Akyat-Bahay, Lukat-Lugan ken Salisi Gangs
Updated by Tribune on Mar 06 2009 06:27:35 PM
Gapu man garud kadagiti ado nga damdamag manipud ti ba-barangays ti Baguio, La Trinidad ken dagiti dadduma a kaaruba nga munisipyo ket kasdi a napaspasamaken met ditoy pagilian tayo nga Quirino Hill dagiti panagtakaw nga aramid dagitoy a gangs ket kayat ko nga i-share daytoy a mensahe bareng adda ti maitulong na uray man lang ti panang-iwas kadagitoy a kita ti panagtakaw a mabalin a mapasamak kenda tayo.
Kuna dagiti maka-ammo ken kuada, dagiti akyat-bahay gangs ti lokalidad ket paalis-alis ti lugar da manipud ti maysa nga barangay ket mapan da iti maysa manen a barangay no nagbayag da a nagnaeden wenno natiktikan da'n a takaw ti aramid da, ket sadiay baro nga napanan da ket idiay da manen nga mangisayangkat ti aramid da. No umalis dagitoy ti lugar ket agbirok da ti ag-abangan kas 'boarders' wenno 'transients' hanto da agpasyar idiay a lugar ket agprospek da iti balay a enda agtakawan. No adda ti maprospek da, apan dan to sublian diay a balay ti oras ti ala-una hanggang alas-dos ti agsapa a kaim-imasan ti turog. No handa man a makaruar ti kasdiay a oras idiay nag-abangan da ket rumuar da'n ti masapa sa da apan pay ag-uray ti oras idiay 'town' wenno 'central business district' ket no dumanon to ti kasdiay a oras ket ag-taksi da nga agsubli, pagbaba da ti taksi ket diretso da'n idiay pinrospek da nga balay. Mapan da nga dagus ti 'entries' na sa da pilitin a lukatan. No ruangan ti nalukatan da ket sumrek da sa da agtakaw. No tawa nga adda grills nalukatan da, agusar da ti sukit nga adda 'hook' wenno 'sticky glue' na sa da sukitin dagiti nalag-an lang ngem nabanor a bagay. Ti kuna pay ti dagiti daaduma a nabiktimaen ket adda usar da nga 'sleeping gas' isu nga haan marikna wenno mabangon ti bumalay no madama nga agluklukat da ti 'entries' ngem patta laeng ta nangin-ngina ti 'sleeping gas' no ti daddumma nga cellphone a enda tak-takawen. Ti maysa pay a kita ti panag-Akyat-Bahay ket no tiempo ti bagyo no sadinnu ket dagiti agtatakaw ket adda ti lugan da a nakaparada idiay kalsada. Mapan dagitoy nga Akyat-Bahay idiay ruar ti balay sa da agdadael ti ruangan, kandado, wenno ag-ragadi ti 'entry grills' ket uray man no adda ngalaw-ngaw na ket narigat latta a mapansin ti bumalay ta napigpigsa ti ngalaw-ngaw ti bagyo. No malukatan da ket alan da dagiti mabalin da nga bagkaten sa da ilugan hanto da pumanaw, daytoy nga kita ket mabalin met lang a na-plano'n ta ammo da ti ayan ti takawen da nga no ayanna ket haan unay a matatao. Ti nakaam-amak ket adda iggen dagitoy a 'deadly weapons' isu nga agannad tayo bassit, sa tayo agpukkaw wenno agpa-arayat no adda tayo ti linged a handa masagid wenno makita.
Dagiti Lukat-Lugan, ti nang-nangruna a biktimaen dagitoy ket dagiti nakaparada ti igid ti kalsada. Ti kanayon a oras ti operasyon dagitoy ket basta sumipnget ti rabii hanggang ti oras ti agsapa bago lumawag. Agpammarang lang dagitoy a isu da akin bagi idiay a lugan ket gapu ta nasipnget, haan unay mapansin dagiti dadduma nga tao a sabali agluklukat idiay a lugan. No kaimimasan met ti turog iti rabii, dagitoy ket apan da a dagus idiay 'side' ti lugan a nakalimmeng sa da pilitin a lukatan ti ruangan wenno tawa babaen ti natiradan a bagay wenno 'cutter,' sa da alan dagiti nababanor a bagay idiay uneg. Dagiti kanayon nga mangaramid kadagitoy ket dagiti kasdiay ti aramid na nga agnanaed ti asideg wenno addayo a lugar no asinnu ket na-'survey' na'n idiay a lugar.
Ti Salisi gangs ket adda duwa nga klase na. ti umuna nga klase ket dagiti ag-operasyon ti karab-rabiiyan na wenno kaag-agsapaan na. Ti estilo dagitoy ket mapan da pay ti pagnaan nga asideg ti balay sa da obserbaran ti ruar ken ti mapaspasamak iti uneg ti balay. Ket no awan makapansin ket umuneg ti maysa sa na piduten ti nakadisso nga nabanor a bagay idiay uneg no madama nga 'busy' diay tao idiay kusina, banyo wenno iti anya man nga araramidenna. No maminsan ket pagarupen pay diay bumalay nga kabalay na diay sinumrek isu nga hanna mamalayan ket matakawan gayamen isu na. Ti modus operandi met ti sumaruno nga grupo ket usaren da ti panagen-endorso wenno panaglaklako iti produkto wenno serbisyo (haan nga am-amin). Ket babaen ti panakisasao dagitoy iti bumalay tapno gumatang wenno ag-order iti produkto ket mataktak dayoty a bumalay ket hanna mamalayan a adda met kadwan dagitoy a apan agtakaw idiay uneg ti balay na. Ngem no awan met ti tao ket piduten lang dagitoy ti mabalin da a takawen sa da umadayo a agipasyar ti produkto. Kas kinunak, haan met piman nga am-amin nga agipas-pasyar ti produkto ket kastoy da. Isu nga tapno ad-adda a maliklikan daytoy a kita ti panagtakaw no kitaen tayo pay ti company ID's ken permit da bago tayo ag-'entertain' ti 'company representatives' para met lang ti pagsayaatan tayo.
Dagitoy naiparang a kita ti panagtakaw, mabalin tayo nga maiwasan wenno malappedan dagitoy babaen ti naan-anay a panag-annad ken panagsipot. Masapul tayo met lang nga amuen ti contact numbers ti BIN (Barangay Information Network) nga kadaan tayo. Para kadagiti taga-Baguio, Dagiti 'emergency contact numbers' nga mabalin tayo nga kontaken no adda 'emergency' nga pasamak ket:
Baguio Police Station...................................= 166 (hotline)
Anti-Crime..............................................= 163 (hotline)
Fire Department.........................................= 160 (hotline), 442-2222
City Disaster Coordinating Center.......................= 442-1900
Baguio General Hospital - Medical Center Emergency Room = 442-3765
Benguet GEneral Hospital................................= 422-5506, 422-5507, 422-4718 to 25
BENECO..................................................= 442-2295
Drug Abuse Hotline......................................= 442-5029
Child Abuse Hotline.....................................= 445-5437
Quirino Hill Community Online - News
